परीक्षा आणि कॉपी
अलोक पवार
विद्यार्थ्यांनो नक्की वाचा... थोडा वेळ गेला तरीही चालेल.
परीक्षेत कॉपी करणे ही अगदीच नवीन कला नाही. अतिशय जुने आणि पूर्वीपासून चालत आलेली एक रूढी आहे. जुन्या काळी वेगळ्या पद्धतीने कॉपी केली जायची. आणि साधारण तीच पद्धत प्रचलित असायची. आता मात्र काळानुसार या कॉपी करण्याच्या प्रकारात बदल झाला गेलाय.
माझ्याकडे परीक्षेला वरिष्ठ पर्यवेक्षकाची जवाबदारी देण्यात आली. परीक्षा ही कोणत्याही प्रकारे व्यवस्थित शांततेने आणि कॉपीमुक्त झाली पाहिजे ही या वरिष्ठ पर्यवेक्षक पदाची जवाबदारी असते. एका वर्गात अनेक प्रकारचे विद्यार्थी परीक्षेला बसतात. त्यामध्ये वर्षभर भरपूर अभ्यास करणारे देखील विद्यार्थी असतात. जे त्यांना अगदी थोडस देखील समजल नाही तर शिक्षकांना विचारून शंकेच समाधान करतात. अगदी मुळापासून अभ्यास करतात. मात्र त्याच वर्गात काही असे विद्यार्थी असतात जे वर्गात कमी आणि बाहेरच्या दुनियेत अतिशय रममाण असतात. त्यांना वर्गात बसूच वाटत नसते. शिक्षकांच्या सूचना त्यांना नकोशा होतात.आता या सूचना का नकोशा होतात यावर विचार करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
आपला पाल्य कमावता झाला पाहिजे, आणि ही गोष्ट अगदीच लवकर झाली पाहिजे अशी त्यांची अपेक्षा असते. मग काय आजकाल मी महिन्याच्या सुट्टीमध्ये एखादा छंद जोपासायाच्या ऐवजी पाल्याला तू कुठेतरी कामाला जा असे सांगितले जाते. एक महिना तो विद्यार्थी विद्यार्थी दशेतून बाहेर पासून सुजाण नागरीकतेच्या भावनेत पोहोचला जातो. त्याच्या मनात आपण कमावते झालो आहे आणि आता शिक्षणाची काय गरज. त्याला असेही वाटते की आत्तापर्यंत मी जे शिकलो आहे ते तर काही या कामामध्ये उपयोगाचेच नाही. पण त्याच कामामध्ये जर सांगितले गेले की बाबांनो प्रमोशन पाहिजे असेल तर तुम्ही पदवीधर असणे गरजेचे आहे. आई - वडिलांनी मुलगा स्वतःचा खर्च स्वत: उचलतो आहे या उद्देशाने त्याच्यासाठीची तरतूद बंद केलेली असते. आणि त्यांना अगदी या गोष्टीचा अभिमान देखील वाटू लागतो की आपला मुलगा - आपली मुलगी कमावती झाली. तिचा खर्च ती स्वत: उचलते आहे. त्यामुळे तिचे शिक्षण काय चालू आहे कुठे चालू आहे कसे चालू आहे, या गोष्टींकडे त्यांचे लक्ष अगदी कमी असते.
कोरोना नंतर ही जी परिस्थिती अगदीच बिकट झाली. बऱ्याच पालकांच्या नोकऱ्या गेल्या. त्यामुळे मुलांनी घरातील निर्वाह चालविण्यासाठी हातभार लावणे
